Wspomniałeś o Bankier.pl – to dość ciekawa historia, akurat na temat. Jeśli dobrze pamiętam, założyciel portalu szukał na Politechnice programisty, który pracowałby za udziały w serwisie, który jeszcze nie istniał. Człowiek, k†óry się tego podjął, był przez ponad rok obśmiewany przez kumpli, jako frajer pracujący za darmo – podczas, gdy oni przykładnie imprezowali (a było to imprezowe towarzystwo). Nie minęło wiele czasu, gdy okazało się, kto się śmieje ostatni..
Oczywiście, ostatni śmiali się wszyscy, dalej razem imprezując, a w szeregi balangowiczów wrócił ten, który stał się symbolem sukcesu – co więcej, od tej pory jako jedyny w towarzystwie zawsze miał na taksówkę :)
Ech, te pierwsze dotcomy.. tzn. dotpeele.. łza się kręci ;)

Na świecie są miliony innych firm, setki tysięcy z nich dobrze prosperują i przynoszą zyski. Inwestorzy dziesiątek tysięcy z nich z sukcesem wyszli z inwestycji poprzez akwizycję firmy lub ofertę publiczną.

Co ma wspólnego ogólnie pojęta przedsiębiorczość z konkretnym, ale jednak jednym spośród milionów, przykładem sukcesu jakiejś firmy?

Wystarczy stworzyć firmę wielkości Bankier.pl (wartość 75 mln zł) czy Travelplanet.pl (wartość 150 mln zł), żeby ów 1% był warty około miliona złotych. Oczywiście niczego nie ujmuję tu wspomnianym firmom, których stworzenie nie było łatwe – chodzi mi tylko o skalę porównania. Naprawdę nie trzeba mierzyć w sukces na skalę YouTube – sukces na skalę Bankiera czy Travelplanet jest wielokrotnie bardziej prawdopodobny, a i tak pozwala pomnożyć zainwestowaną wartość (w postaci rezygnacji z części pensji) kilkunastokrotnie lub bardziej.

Jeszcze a propos YT i tego czy na ich miejscu mógłby być inny startup, nie wspierany przez Sequoia (w co tak naprawdę nie będę wnikał). Taką między innymi wartość wnoszą inwestorzy do firm – pieniądze to często tylko 50% jeśli nie mniej ich wkładu w sukces firmy, jest jeszcze wiele innych czynników, m.in. know-how biznesowe i przede wszystkim kontakty.

Transakcja dokonana akcjami a nie gotówką leży w interesie sprzedających. Przykro by było sprzedać firmę za $1.65B i zapłacić od tego 500 milionów dolarów podatku – a tak by było gdyby była to transakcja gotówkowa.

uwazam, ze jesli firma ma dobrych menedzerow, wystarczajacy kapital i dobry pomysl to jest to swietne rozwiazanie dla np. programistow. Jesli ktos chce oddac ‘kawalek’ swojej firmy w zamian za twoja prace i umiejetnosci, a bez wnoszenia kapitalu gotowkowego to jest to dla takiej osoby spora szansa. Bo wkoncu jest programista, a nie menedzerem, wiec zarzadzanie powinna zostawic ludziom stworzonym/wyksztalconym/potrafiacym to robic, a samemu zajac sie tym co robi najlepiej, bo niestety prowadzenie firmy to nie to samo co pracowanie nawet jako najlepszy w firmie. Dzisiaj wielu ma pieniadze i sa madrymi, swietnie sobie radzacymi ludzmi, ale często to nie wystarcza do sukcesu w biznesie.

Jeżeli mówimy o biznesie, który ma na siebie zarobić w sześć miesięcy, taki programista będzie kosztował przez ten czas jakieś 50K brutto. To wprawdzie dużo, ale jak się nie ma pokaźnej sumy na start, to może warto powiedzieć sobie wprost — nie stać mnie na rozkręcanie firmy przy pomocy ludzi, których trzeba zwerbować i obiecać im świetlaną przyszłość (bo przecież nikt nie porzuci swojej dochodowej pracy dla startupu, który pewnie za trzy miesiące umrze naturalną śmiercią).

Z moich przynajmniej doświadczeń wynika moja subiektywna opinia — dla idei pracować nie warto, dla pieniędzy jak najbardziej.

w Ameryce, jak ktos zainwestuje 100$ i to przyniesie 10$ to juz jest cos, bo wiedza, ze wkladajac wiekszy wysilek mozna to mnozyc i mnozyc. U nas jak zainwestujesz 100PLN i nie przyniesie to 1000PLN to “nie ma to sensu” ;) my kapitalizmu dopiero sie uczymy, Oni maja go od zawsze.

a wracajac do tematu – na rynku Polskim – ile bylo debiutow, ktore w ciagu roku (w net branzy) dorobily sie chocby miliona? :)

ad.1. przy 2 letnim projekcie, te standardowe 5k tez bedzie roslo (tak samo jak to standardowe 3k) ;)

ad.2. krotkie projekty? 6m-cy, ok. niby 12k w plecy – i 1%. Biznes busialby byc wart po pol roku 1.2mln PLN – to chyba dosc sporo? ;) ale nie o zwrot kosztow nam chodzi ale o finanse – czyli zalozmy, ze min. 24k jako 1% – 2.4mln :)

Moje wnioski sie nie zmieniaja:
a) wyjatkiem moga byc projekty, w ktorych jako ogniwo mam wiecej niz ten marny 1% – np. 25%.
b) dalej o wiele prosciej / pewniej (pod wzgledem zarobkowym) jest prowadzic wlasna dzialalnosc freelancerska / biznesowa / pracowac na etacie / wyjechac za granice.
c) doswiadczenia moge miec rownie emocjonujace / pouczajace pracujac bez udzialow ;)

I to tak z relistycznego punktu widzenia i wylacznie finansowego. A ogolnie – takze kibicuje startupom, tylko niezbyt chetnie patrze na udzial w nich jako trybik 1%… ;)

@webjay: Nie mówimy o zakładaniu firmy oddzieżowej, salonu fryzjerskiego. Pytania Bartka dotyczą projektu informatycznego. Ten, ze swej natury, musi mieć dość szybki czas realizacji. Można więc chyba założyć, że chodzi o projekt kilku miesięczny – półroczny. Po takim okresie i tak należy się liczyć, że nastąpi punkt kuliminacyjny i albo firma nabierze tempa i rozmiaru, albo czas przekształcić działalność. Naturalnie wtedy część pracowników może powiedzieć, że dalej nie ryzykują – nie stracili jednak 2 lat * różnica w pensji. Wg mnie zyskali przez ten czas zdobywając doświadczenie faktycznie wpływając na losy firmy. Nawet jeżeli to będzie kubeł zimnej wody to na pewno takie doświadczenie w życiu się przydaje.

Całość spina mi się w sensowny projekt. Nadal kibicuję takiemu podejściu.

Pozdrawiam ;))

to teraz, jesli jako ogniwo mialbym dostac 1% udzialow, to wychodzi tak na oko, ze fajna suma byloby min. 100k. Przekladajac to na calkowity dochod firmy – musialaby wygenerowac 10mln PLN dochodow.

Czy to troche nie za duze ryzyko? IMHO lepiej byloby sie postarac o pensje 7k / pracowac po godzinach / otworzyc wlasny biznes.

Z 7k (lepszy etat, etat + zlecenia) mamy 4k+ miesiecznie, co daje nam bez inwestowania obiecane 100k PLN po dwoch latach – a jeszcze prosciej jest wyjechac za granice i odkladac 6k miesiecznie – po 2 latach, mamy jakies 150k.

Sumujac: wydaje mi sie, ze nie warto wchodzic w tego typu projekty, jesli nie jestesmy jednym z zalozycieli ;) Po prostu ryzyko jest zbyt duze, a ew. kawalek tortu do podzialu – zbyt maly.

ps. Bartek, jeszcze raz dzieki za fajne tematy. Nawet znajomych tu widuje (czesc Siodmy ;))

@Marcin: Zapomnij o zwrocie w ciągu roku-dwóch. Bardzo niewielu biznesom udaje się rozwinąć na tyle solidnie, żeby po dwóch latach atrakcyjnie wyjść z rynku (przejęcie, oferta publiczna) lub wypłacać solidne dywidendy (zamiast przeznaczać środki na rozwój). Bardziej prawdopodobnym horyzontem jest raczej trzy-pięć lat.

@Marcin: Jeśli pozwolisz sobie na przejęcie kontroli nad zarządem przez inwestora, tak naprawdę tracisz możliwość zarządzania firmą na poziomie strategicznym. Z tego rodzą się problemy takie, jak opisałeś – podwyższanie kapitału itd. Między innymi na tym polega zarządzanie firmą, żeby do takich sytuacji nie dopuścić.

@Marcin: Jeśli ma mi zostać 2-3% do podziału między założycieli, to… patrz mój kolejny post. Moim zdaniem nie jest warto wtedy w ogóle startować firmy – końcowa waluacja firmy musiałaby być naprawdę gigantyczna, żeby owe 2% były choć kilkakrotnie większe niż pieniądze, które zarobiłbyś pracując najemnie przez pięć lat zamiast poświęcając się firmie.

@Wojtek Jukowski: Właśnie tak. Nie proponowałbym pracy za chleb i wodę tudzież głodową pensję, bo na to i na całym świecie niewielu by się zgodziło – chodzi mi o obniżenie dochodów z “przyzwoitych” do “wystarczających”. Coś, co nie obniży drastycznie poziomu życia – zakładając, że w rodzinie pracuje dwoje partnerów, różnica między 5+4 a 3+4 nie jest przekroczeniem granicy ubóstwa.

@mip: Masz chyba błędne pojęcie dotyczące roli przedsiębiorcy, polegające na “zakładam firmę, nie wykładam kasy bo mam inwestorów, nie pracuję bo mam pracowników, ogólnie tak sobie będę doglądał jak się to wszystko kręci przez trzy godziny dziennie”. Niestety nie na tym to polega. Przy takim podejściu mam życzliwą radę dla Ciebie – nie zakładaj nigdy firmy ani jako przedsiębiorca, ani jako “developer bez założycieli”.

@theinsider: Bardzo ciekawy wątek, pozwoliłem go sobie wyciągnąć do osobnego postu. Jeszcze innym wątkiem jest fakt, że być może nie ma w co inwestować. Na spotkaniach typu innowatorium czy grillit nie bywałem, ale zdarzyło mi się obejrzeć kilka nagranych prezentacji i w przypadku większości z nich mogę się tylko zgodzić z tym, co piszesz.

@Markos: Z tą różnicą, że nie pisałem tu o rozwijaniu własnego biznesu, a uczestniczeniu w czyimś jako pracownik. :)

Dzięki za ciekawe komentarze.

Czemu w pl z VC tak ciężko idzie? Bo wszyscy mają mylne pojęcie o VC. Większość chce zachować ponad 50%, myślą że dostaną miliony za darmo. Tak naprawdę to oglądnę pare prezentacji z GrillIT czy innych spotkań i nie dziwię się, że VC mówią, że nie ma w co inwestować. Bo nie ma – jeśli ktoś wymysla coś, prezentuje to na takim spotkaniu i nie jest w stanie odpowiedzieć na proste pytania, które są fundamentalne dla biznesu… Widać pare osób zmieniło swoje marzenia widząc, że YouTube został kupiony za miliardy zielonych kuponików. Niektóre pomysły są całkowitą głupotą. Przykładowo, pomysł VideoCV wydał mi się całkowitą głupotą, ale autor – jak to czyta, niech nie bierze tego do siebie. Też miałem kiedyś bardzo durne pomysły i się tego nie wstydze.

Jeśli ktoś chce otworzyć start-up lub zacząć robić biznes, polecam się tego nauczyć. Jak? Bardzo prosto. Popracować gdzieś, poprzyglądać się jak to się robi, z czym to się je, poobserwować jak się zachowują pracownicy, jak managerowie, jak wyżsi o ile będzie się miało do nich dostęp.

Gdybym był partnerem w funduszu VC, _nigdy_ nie dałbym pieniędzy komuś kto nigdzie nie pracował. Jak ktoś teraz tego nie rozumie, to kiedyś zrozumie.

Co do kolejnych rund finansowania, podnoszony jest kapitał, bądź sprzedawana jest część udziałów drożej – innemu funduszowi. Założyciel traci więc część tych procentów, choć firma staje się większa. Co do kontroli – trzeba pokazać się, że potrafisz być prawdziwym CEO, wtedy napewno dobrze się ułożysz z VC.

Co do udziałow, weźmy MCI:

Computer Communication Systems SA
Udział MCI – 78.72%

S4E SA
Udział MCI – 88.94%

Iplay.pl Sp. z o.o.
Udział MCI – 76,52%

Technopolis Sp. z o.o.
Udział MCI – 96,00%

Comtica Sp z o.o.
Udział MCI – 74,63%

Hoopla.pl Sp. z o.o.
Udział MCI – 78,20%

Gdzie tu te 15% dla pracowników i 30% dla założycieli?

Po co w ogóle założyciel, skoro:

1. Nie wykłada kasy
2. Nie pracuje nad serwisem

Twórcy Yahoo! i Google’a zrobili swoje strony sami, a potem się drogo sprzedali.
Nie potrzebowali “założycieli” zgarniających ogromną kasę.

Że założyciel ma pomysł? Pomysłów na wyszukiwarki przed Googlem było wiele. Yahoo! nie było pierwszym zbiorem linków w sieci. Zdecydowała głównie jakość i szczęśliwe posunięcia biznesowe.

Mam wrażenie, że za dużo mamy założycieli, a za mało developerów…

Dopóki ceny np. mieszkań w stosunku do dochodów nie będą kształtować się sensownie, to nie będzie większych szans na taki model. Owszem, da się znaleźć 1 programistę (czasem), który na to pójdzie. Ale zespołu już się nie zbuduje.

Dla mnie kalkulacja i pytanie Bartka ma jeszcze drugie dno – czy wierzysz, że Twoja praca ma przełożenie na sukces przedsięwzięcia? Czy faktycznie chcesz osiągnąć cel czy tylko trzaskać trochę kasy? To co tutaj jest ukryte to pytanie o zaangażowanie. Bez niego, każda nowa praca będzie tylko etapem przed kolejną. Z wiarą, że jednak możesz coś zmienić, będziesz nie tylko bardziej twórczo podchodził do tego co robisz, ale i ochoczo.

Dla mnie w Polsce jest miejsce na takie podejście do biznesu. Jeżeli do tego ma solidny plan i znajdzie się dość ludzi to musi się powieść.

Reasumujac, nie wszedl bym w cos takiego z prostych powodow, zycie jest krotkie, gwarancji brak, ze x m-cy/roku/dwoch pracy za nizsza pensje zrekompensuje udzial (ktorego wielkosc nie jest pewna) w biznesie, ktory jako taki moze rowniez pasc nie osiagajac zalozonych celow.

Miasto, masa, kasa. Niestety.

Ale w praktyce tak sie nie stanie z jednego prostego powodu – inwestorzy nie zostawia Ci 30% dla zalozycieli i 15% dla pracownikow. Otarlem sie troche o fundusze VC. Na poczatku wyglada to niezle, zostawia Ci jakies 40%, ale wsadza swojego czlowieka do rady nadzorczej, albo nawet zrobia cala rade swoja. Do tego biora prawo podejmowania decyzji w spolce, w tym takze prawo do podniesienia kapitalu, co wykorzystuja bardzo jak tylko zobacza, ze firma idzie w dobrym kierunku. Po takich manewrach masz szczescie jak zostaje Ci 5%, czasami zostanie Ci 2-3%. Jak masz to podzielic na zalozycieli i pracownikow, to wychodzi, ze pracownik moze dostac 0.1%, a to juz wyglada kiepsko.

Do tego fundusze w wiekszosci beda probowaly wyjsc z firmy przez sprzedaz jej na gieldzie. Dopiero wtedy bedziesz mogl realizowac ewentualny zysk, wczesniej bedzie obowiazywala zasada “sprzedaja wszyscy albo nikt” albo fudnusz bedzie mial prawo pierwokupu, co w praktyce oznacza, ze kupia udzialy za grosze.

Tak dzialaja fundusze nie tylko w Polsce, znam przyklad z niemiec i tam sprawa wygladala dokladnie identycznie. Zatem ostateczna odpowiedz: ja bym sie nie zdecydowal.