Internet na świecie – największe rynki, na które chcielibyście wejść

CNN w magazynie Business 2.0 opublikował jakiś czas temu mapę świata internetu, pokazującą Amerykanom, że internet (i świat) nie kończy się na US.

Prawie jak mapa geograficzna, prawda? Tylko nieco zniekształcona, żeby zwizualizować dwie wartości dla każdego kraju:

• Wielkość kraju symbolizuje liczbę użytkowników internetu – im większy, tym więcej internautów żyje w tym kraju.
• Kolor kraju symbolizuje penetrację – im ciemniejszy, tym większy procent całej populacji kraju korzysta z internetu.

CNN stara się przekazać:

If your business is online, it’s where your potential customers live – and the vast majority of them are outside the U.S.

Nie jest to oczywiście dla nas zaskoczeniem, ale jest dobrym pretekstem, żeby napisać o tym, gdzie znajdują się Wasi potencjalni klienci i jakimi językami mówią, jeśli macie ambicje stworzyć produkt wykraczający poza rynek polski lub środkowoeuropejski.

W moich ostatnich dniach przed odejściem z Crowdstorm oprócz przekazania wszystkiego nowemu CTO skoncentrowaliśmy się na zaplanowaniu rozwoju biznesu w przyszłości. Między innymi zastanawialiśmy się w jakiej kolejności Crowdstorm powinien wchodzić na zagraniczne rynki. Myślałem też o takiej strategii dla Travels.to – i mając te przemyślenia świeżo w głowie, chętnie się nimi z Wami podzielę.

Rzecz jasna, strategie obu tych firm będą się różnić, bo różna jest specyfika tych biznesów i całkiem różne bariery wejścia na kolejne rynki – Travels.to ma w tym względzie o wiele łatwiej (dla przykładu różnica między US a Australią dla Crowdstorm to między innymi całkiem inna, lokalna baza produktów oraz konieczność współpracy z całkiem innymi, lokalnymi partnerami, podczas gdy Travels.to w Australii wciąż korzystać może z Expedia lub LastMinute i zmienić będzie musiało jedynie partnera dostarczającego pakiety oraz obsługującego produkcję i wysyłkę materiałów drukowanych). Mimo to istnieje pewien wspólny mianownik w postaci faktów, będących bazą startową do analizy.

Języki używane w internecie
Dobrze jest zacząć od podzielenia świata na języki – to bardzo uprości analizę i jest też naturalne z punktu widzenia biznesowego. Wejście do kraju, w którym ludzie mówią nowym (dla nas) językiem, oznacza zwykle (oprócz znalezienia lokalnych partnerów) przygotowanie nowej wersji językowej i zatrudnienie osób posługujących się tym językiem – do obsługi klientów oraz ich supportu. Gdy już mamy obsługę danego języka oraz ludzi zajmujących się nim, wejście do kolejnego kraju z tym językiem to znacznie mniej wysiłku i nakładów.

Najpopularniejsze języki w internecie to (wg internetworldstats.com):

• Angielski – 366 mln użytkowników
• Chiński – 184 mln użytkowników
• Hiszpański – 102 mln użytkowników
• Japoński – 86 mln użytkowników
• Francuski – 59 mln użytkowników
• Niemiecki – 59 mln użytkowników

Liczenie użytkowników posługujących się danymi językami jest trudne, zwłaszcza gdy chce się całość zsumować do stu procent i pokazać rozkład – dlatego w powyższym zestawieniu kryterium był główny, pierwszy język. Czyli dla osób wielojęzycznych brany jest pod uwagę tylko jeden język – ten, który uznają za swój główny i najbardziej naturalny.

Rzecz jasna w internecie o wiele więcej osób rozumie dane języki, ale nie będzie to nas interesowało – nikt o zdrowych zmysłach nie będzie w celu podboju Polski uruchamiał u nas serwisu współpracującego z polskimi partnerami (np. systemy płatności, sprzedawcy, itd) ale w języku angielskim – tak samo Wy nie będziecie wchodzić na rynek hiszpański z produktem po angielsku. Dlatego dane dotyczące głównego języka użytkowników są dla nas wystarczające i odpowiednie.

Język angielski
Najszerzej używanym językiem w internecie jest wciąż język angielski, czyli głównie (liczba tutaj dotyczy wszystkich internautów w danym kraju niezależnie od używanego języka):

• Stany Zjednoczone – 211 milionów
• Wielka Brytania – 38 milionów
• Kanada – 22 miliony
• Australia – 15 milionów
• Nowa Zelandia – 3 miliony
• Irlandia – 2 miliony

Przy czym należy pamiętać, że na ponad 300 milionów populacji Stanów Zjednoczonych zaledwie 250 milionów ludzi w ogóle mówi po angielsku, a pierwszym językiem jest on dla 215 milionów, więc nie wszyscy z owych 211 milionów internautów w US są anglojęzyczni.

Niezależnie od wszystkiego, język angielski oraz rynek amerykański będzie prawdopodobnie tym, od którego zaczniecie swoją ekspansję na świat. O wybieraniu kolejności będzie jeszcze za chwilę.

Języki azjatyckie
Drugie i czwarte miejsce w rankingu to chiński (184 mln internautów) i japoński (86 mln). Mimo iż liczby są tu znaczące, a w przypadku bardzo szybko rozwijających się Chin liczba ta będzie szaleńczo wręcz rosnąć w najbliższych latach (pisałem kiedyś o chińskim rynku internetowym), gdyż penetracja internetu tam to wciąż 12% przy ponad 60% w większości krajów rozwiniętych – to wejście na te rynki prawdopodobnie rozsądnym będzie pominąć.

Poza nieco większym nakładem przystosowania technicznego (np. obsługa języków używających znaków innych niż łacińskie) – co w gruncie rzeczy nie jest niczym strasznym, miałem już do czynienia z uruchamianiem witryn na rynki chiński i wietnamski i nie było to nic strasznego – największą barierą będzie niezrozumienie tamtejszych realiów i użytkowników. Przeczytajcie wspomniany przeze mnie artykuł, w którym o tym pisałem. Jeśli tacy giganci jak Google, eBay czy Yahoo sobie nie poradzili, prawdopodobnie i Wy będziecie mieli problem, trzymajcie się więc lepiej od tego fragmentu świata z daleka – przynajmniej dopóki nie zdominujecie w swojej dziedzinie całej reszty świata.

Język hiszpański
To trzeci największy język w internecie i drugi w obszarze kultury i sposobu myślenia zbliżonych do naszego – i dlatego powinien być drugim po angielskim, w który wkroczycie. Zwłaszcza, że hiszpańskojęzyczny internet był nieco przez amerykańskie firmy zaniedbywany i może być tutaj Wam nawet łatwiej niż na rynku anglojęzycznym z powodu znacznie mniejszej konkurencji. To zresztą typowe, gdy porozmawiasz z przeciętnym amerykańskim architektem (ale takim co to projektuje biznes albo oprogramowanie, a nie mosty lub budynki) – połowa z nich zrobi wielkie oczy na słowo “wielojęzyczność”.

Dygresja: Właśnie dlatego nam, Europejczykom, powinno być łatwiej stworzyć biznes prawdziwie globalny. Mieszkamy na kontynencie wielojęzycznym i bardzo zróżnicowanym kulturowo – naturalnym jest dla nas, że ludzie używają różnych języków i że Hiszpan, Anglik, Grek i Ukrainiec mogą mieć skrajnie odmienne sposoby myślenia i postrzegania świata. Przez setki lat uczyliśmy się współistnienia w takim zróżnicowanym świecie i dużo lepiej niż Amerykanie powinniśmy rozumieć słowa: różnorodność, wielokulturowość i podobne.

Największe kraje hiszpańskojęzyczne to:

• Meksyk – 22 mln internautów
• Hiszpania – 20 mln internautów
• Argentyna – 13 mln internautów
• Kolumbia – 7 mln internautów
• Chile – 7 mln internautów
• Peru – 6 mln internautów
• Wenezuela – 3 mln internautów

To naprawdę spory rynek, którego wielu nie zauważa. Gdy pracowałem w Ciao zauważyłem, że na naszej hiszpańskiej witrynie zarejestrowana jest znacząca liczba użytkowników z Ameryki Południowej. Wysłałem te dane dyrektorowi odpowiedzialnemu za rozwój i przekonałem, że warto – i wkrótce potem uruchomiliśmy dedykowaną witrynę dla Meksyku.

Francuski i niemiecki
Obu tych języków używa po 59 milionów internautów, ale ich atrakcyjność dla Was zależeć będzie od kilku czynników. Rozsądnym jest obsługiwanie języka francuskiego zanim wejdzie się do Kanady – jeśli więc chcecie wchodzić na ten rynek, niech priorytetem będzie dla Was francuski.

Trzeba jednak pamiętać, że język francuski rozbity jest po kilku krajach, podczas gdy niemiecki skupia się głównie w jednym. Wejście na dany rynek to nie tylko język, ale często też trochę upierdliwych formalności, współpraca z lokalnymi partnerami i cała masa innych rzeczy, o które trzeba zadbać. Jeśli nie macie jeszcze na tyle zasobów, żeby stać Was było na takie rozdrabnianie, zacznijcie od niemieckiego – spośród 59 mln internautów z językiem niemieckim aż 50 mln mieszka w Niemczech, podczas gdy wśród takiej samej liczby francuskojęzycznych użytkowników zaledwie 33 mln mieszka we Francji.

Nie tylko język
Ekspansja do nowych krajów to nie tylko język. Zazwyczaj napotkacie całą masę problemów przy wchodzeniu do kolejnych krajów. W Ciao uruchamialiśmy witryny w kilkudziesięciu krajach na czterech kontynentach, miałem więc okazję przyjrzeć się, jak to naprawdę wygląda. Kilka przykładowych problemów to:

• Wszelakie kwestie prawne. Jeśli jesteście po prostu witryną, z której ludzie korzystają, bez wchodzenia z Wami w żadne bliższe relacje, to nie ma problemu. Gorzej, gdy zapragniecie płacić swoim użytkownikom, na przykład dzieląc się z nimi zyskami wygenerowanymi przez tworzony przez nich content – wtedy szykujcie się na całę masę tzw. legal fluff stuff.
• Dostosowanie oprogramowania do realiów danego kraju. To są detale – rzeczy, o których na początku nigdy się nie myśli, ale które wychodzą później. Drobiazgi w rodzaju na przykład niekompatybilności formatów numerów kont bankowych będą Wam spędzać sen z oczu. Zdziwilibyście się, jak wielka różnorodność jest w formatach numerów kont bankowych nawet w pozornie tak bardzo ustandaryzowanej Unii Europejskiej – Polska jest naprawdę bardzo chlubnym wyjątkiem, gdzie obowiązuje standardowy IBAN, ale w wielu krajach funkcjonują równolegle z nim również stare formaty – czasami wręcz po kilka w jednym kraju. Jeśli wypłacać będziecie pieniądze na rachunki bankowe (które wypada np. walidować), musicie całą tę różnorodność obsłużyć. To tylko przykład, takich detali może się znaleźć nieco więcej.

Jaka kolejność?
To oczywiście zależeć będzie od specyfiki Waszego biznesu, ale można przygotować pewną standardową listę, która będzie odpowiednia dla wielu biznesów, a pozostałym może posłużyć jako punkt wyjścia do przemyślenia i dokonania ewentualnych zmian. Zacznijmy jednak od… początku.

Gdzie zacząć?
To tylko pozornie proste pytanie. Odpowiedzi na nie może być kilka, w zależności od przyjętej strategii – przy czym zdecydowana większość z nich będzie obejmować Stany Zjednoczone i/lub Wielką Brytanię.

• Ostra jazda czyli równoległe wejście na dwa największe rynki anglojęzyczne: Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię. Prawdopodobnie o tym właśnie myślicie, więc zamiast przekonywać Was do tego, zwrócę uwagę na przyczyny, dla których moglibyście chcieć ograniczyć się na początku do jednego z tych krajów.
• Maksimum efektu, minimum nakładów. Jeśli dysponujecie bardzo ograniczonymi zasobami (a na początku zazwyczaj tak jest), być może będziecie chcieli się ograniczyć do jednego kraju, bo to oznacza mniej formalności, mniej różnorodności, brak konieczności współpracy z wieloma partnerami i wiele innych uproszczeń. Wtedy zaczniecie prawdopodobnie od większego z tych rynków, a Wielka Brytania będzie czekała na swoją kolej jako destynacja numer dwa.
• Do finalnej bitwy trzeba się dobrze przygotować. Uruchomienie najpierw w Wielkiej Brytanii być może nie jest tak bardzo atrakcyjne, ale pozwoli Wam na swojego rodzaju rozgrzewkę. UK to również spory rynek – i jeśli Wasz pomysł jest dobry, to ten rynek jest wystarczająco duży, żeby być w stanie na nim zarobić, a przy okazji popełnić na nim te wszystkie błędy, które nieuniknienie będziecie musieli popełnić tworząc od zera coś nowego. Gdy będziecie potem wchodzić na rynek amerykański, będziecie bogatsi o te wszystkie doświadczenia i będziecie mieli mniejsze szanse na popełnienie falstartu – który łatwiej będzie wybaczony na rynku brytyjskim, niż na dużo bardziej konkurencyjnym i wymagającym rynku amerykańskim.
  Nie róbcie tego jednak, jeśli tworzycie coś naprawdę innowacyjnego i nowego – na świecie są tysiące osób, które aż kipią od chęci zrobienia czegoś, ale brakuje im pomysłów. Zanim zdążycie wejść do US z Waszym produktem, powstanie tam już kilkadziesiąt klonów, z którymi będziecie musieli konkurować. Jeśli jednak eskploatujecie sprawdzony pomysł, ale chcecie go zrealizować w znacznie lepszy sposób, niż wszyscy, wówczas spokojnie możecie testować i dopracować wszystko uruchamiając w Wielkiej Brytanii.
• Wyścig z czasem. Jeśli działacie w obszarze, w którym wiecie lub czujecie, że ścigacie się z innymi przygotowującymi podobny produkt do Waszego, wtedy nie ma na co czekać. Najatrakcyjniejszy jest na pewno rynek największy. Nie ma wtedy sensu startować jednocześnie w dwóch krajach, bo podczas wyścigu nie ma co tracić czasu i dekoncentrować się. Idziecie prosto na wojnę i startujecie w US – na UK przyjdzie czas po otrzepaniu się z kurzu pierwszej, wygranej bitwy.

Co dalej?
Wspomniana, standardowa lista, mogłaby wyglądać następująco:

1. Stany Zjednoczone i Wielka Brytania – jednocześnie lub jedno po drugim
2. Australia. Jeśli koszt formalności oraz poszukiwania i integracji z lokalnymi partnerami jest w Waszym biznesie niski, to również Nowa Zelandia i Irlandia. Jeśli nie chcecie czekać na język francuski, Kanada – pamiętajcie jednak, że wkurzycie tę ćwierć populacji, która posługuje się francuskim – ponoć są dość drażliwi w tym temacie.
3. Hiszpania i Meksyk
4. Niemcy lub Francja (patrz wyżej)
5. Kolejne kraje posługujące się językami, które już obsługujecie. Obserwujcie Waszych użytkowników – patrzcie, skąd się rejestrują. Jeśli na Waszej hiszpańskiej witrynie zauważycie sporą liczbę Argentyńczyków, uruchomcie wersję produktu specjalnie dla nich.

Ale co z tą Azją?
Azję szczerze proponuję pominąć, bo to bardzo trudny rynek dla tych, którzy go nie rozumieją (czytaj: Europejczyków i Amerykanów). Ewentualnie zostawić na sam koniec – jeśli osiągniecie sukces we wszystkich krajach z powyższej listy i nie macie już gdzie zaspokajać swojej żądzy rozwoju, wtedy proszę bardzo – możecie próbować.

Dygresja: Muszę przyznać się Wam do tego, że Travels.to też ma chrapkę na ten rynek, przy czym bardziej na Japonię niż na Chiny. Mimo iż jest tam znacznie mniej użytkowników, to Japończycy dużo podróżują – znacznie więcej niż przeciętny Europejczyk, który znowu podróżuje znacznie więcej niż przeciętny Chińczyk. Dlatego myślimy o Japonii, ale to są myśli bardzo odległe – po języku angielskim, hiszpańskim, niemieckim i francuskim i wielu krajach związanych z tymi językami – ewentualnie na samym końcu. I na pewno nie będziemy robili tego sami – potrzeba tu będzie lokalnego partnera, który pomoże nam zrozumieć japońskich użytkowników.